Piekarskie Kurkowe Bractwa Strzeleckie

Rodowód kurkowych bractw strzeleckich wywodzi się z czasów średniowiecznych - kiedy to obowiązkiem mieszczan była obrona miejskich obwarowań. Obronę poszczególnych odcinków miejskich fortyfikacji powierzano wówczas cechom rzemieślniczym. W owym czasie zaczęły powstawać bractwa kurkowe, których zadaniem było przygotowanie rzemieślników do obrony. Ćwiczono głównie strzelanie z łuków i kusz.


Z biegiem czasu znaczenie bractw kurkowych jako jednostek militarnych stopniowo malało by przekształcić się w organizacje patriotyczne o charakterze w jakim funkcjonują do dziś.

Wiemy o dwóch Kurkowych Bractwach Strzeleckich, które działały na terenie obecnych Piekar Śląskich. Były to:

  1. Kurkowe Bractwo Strzeleckie Szarlej – Wielkie Piekary.
  2. Kurkowe Bractwo Strzeleckie w Dąbrówce Wielkiej.

1. Kurkowe Bractwo Strzeleckie Szarlej – Wielkie Piekary

Kurkowe Bractwo Strzeleckie Szarlej – Wielkie Piekary powołano do życia 12 lipca 1926r. Członkami organizacji byli głównie kupcy, urzędnicy i restauratorzy z terenu Szarleja i Wielkich Piekar. Pierwszym prezesem bractwa został Emanuel Miernik, a samo bractwo liczyło wtedy 14 członków. Z tej okazji wybito dwustronny, srebrny medal.



W roku 1929 wybudowano strzelnicę bractwa, która zlokalizowana była na terenie obecnych ogródków działkowych „Azalia-Polska", na południe od folwarku wzdłuż drogi biegnącej obecnie przez ogródki działkowe. Projektantem strzelnicy był budowniczy z Szarleja Hubert Giesa. Teren pod strzelnicę został wydzierżawiony od Łazarza hrabiego Henckel von Donnersmarcka. W późniejszym czasie dobudowano do strzelnicy dodatkowe pomieszczenia.
Na strzelnicy organizowano zawody strzeleckie, m.in. strzelanie o godność króla kurkowego, zawody królewskie czy turniej dla uczczenia 250-lecia odsieczy wiedeńskiej i pobytu w Piekarach króla Jana III Sobieskiego.

5 lipca 1931r. poświęcony został sztandar Bractwa, który niestety do dnia dzisiejszego się nie odnalazł.

W latach 30-tych Hrabia Łazarz Henkel von Donnersmarck uhonorował prezesa bractwa Jana Malinowskiego „obeliskiem”, który usytuowano na obrzeżach strzelnicy. "Obelisk" zachował się do dnia dzisiejszego i obecnie znajduje się w granicach ogródków działkowych „Azalia Polska” od strony galerii handlowej "Macredo" i drogi krajowej 911. Pochodzenie i historię tego pomnika na nowo odkrył Pan Leon Wostal.


Działalność piekarskiego bractwa kurkowego (jak i innych bractw w regionie) zakończyła się wraz z wybuchem II wojny światowej we wrześniu 1939 roku. Do 1945 roku ze strzelnicy bractwa korzystała niemiecka organizacja strzelecka Schützenverein Scharley-Deutsch Piekar.
Po zakończeniu wojny piekarskie bractwo już się nie odrodziło, gdyż tego typu "burżuazyjna" działalność uważana była za wrogą nowej ideologii. Znacjonalizowany teren po dawnej strzelnicy w 1960r. został włączony do ogródków działkowych „Azalia Polska”.

Zdjęcia z archiwum Jacka Boronia www.piekary.de


Kiedyś i dziś:
Jan Malinowski - zdjęcie z archiwum rodziny Hytrowski / stan obecny - zdj. Leszek Bensz.

 


Mapa:
Lokalizacja obelisku oraz miejsca po strzelnicy.

lub Map


2. Kurkowe Bractwo Strzeleckie w Dąbrówce Wielkiej

Kurkowe Bractwo Strzeleckie w Dąbrówce Wielkiej powołano do życia w 1933r. Członkami organizacji byli głównie pracownicy Kopalni Rozalia. Prezesem bractwa był Jan Borszcz, a komendantem Szczepan Wójcik. Bractwo liczyło 26 członków.

Strzelnica w Dąbrówce Wielkiej (prowizoryczna ?) powstała w latach 20-tych, prawdopodobnie na potrzeby policji. Potwierdzają to rozkazy policyjne dotyczące strzelania, które zachowały się w archiwach. W założeniu miała to być strzelnica o długości 100 m, składającej się z 8 stanowisk. Oprócz strzelnicy miał też powstać mały parterowy dom strzelecki. Z braku środków nie udało się jednak ukończyć budowy przed wybuchem wojny.

Wiadomo też, że w dniu 10 czerwca 1934 r. odbyło się strzelanie królewskie, w którym to gościnnie uczestniczyło też Bractwo Kurkowe z Siemianowic.
Budowa strzelnicy została dokończona po 1939 roku przez władze niemieckie i oddana do użytku 18 października 1942 roku. Ostatecznie długość strzelnicy skrócono do 50 metrów.

Do końca wojny strzelnica była użytkowana przez niemieckie organizacje paramilitarne.
Po wojnie jak większość tego typu obiektów została zlikwidowana.


Mapa:
Prawdopodobna lokalizacja strzelnicy Bractwa Kurkowego w Dąbrówce Wielkiej.


Źródła:

  1. Montes Tarnovicensis nr 50, Krzysztof Gwóźdź "Przyczynek do dziejów Kurkowego Bractwa Strzeleckiego Szarlej - Wielkie Piekary".
  2. Leon Wostal "TAJEMNICA SZARLEJSKIEGO GŁAZU".
  3. Encyklopedia Piekar Śląskich. Praca zbiorowa 2011.
  4. Wikipedia.

Podziękowania dla:

  1. Pana Leona Wostala za pomoc w gromadzeniu materiałów i wskazanie lokalizacji obelisku.
  2. Pana Romana Kiery za pomoc w gromadzeniu materiałów oraz wskazanie prawdopodobnej lokalizacji strzelnicy w Dąbrówce Wielkiej.
  3. Pana Jacka Boronia za udostępnienie swoich archiwalnych zdjęć.
Robert Bardeli

Piekarian Tako Rzecze

Strona: piekarskiwerk.pl

Skomentuj

Upewnij się, że zostały wprowadzone wszystkie wymagane informacje oznaczone gwiazdką (*). Kod HTML jest niedozwolony.