Komisariat i posterunki Policji Województwa Śląskiego na terenie obecnych Piekar Śląskich

W poniższym artykule chciałbym przedstawić Państwu zapomniany dziś temat funkcjonariuszy Policji Województwa Śląskiego, którzy pełnili nieraz ofiarną służbę na terenie obecnego powiatu Piekar Śląskich. Dziś zapomniany, a w czasach sobie współczesnych stanowili dumną klasę społeczną wraz z innymi służbami mundurowymi, których cechowała prawość i honorowość. Stanowili ład i porządek w trudnym okresie powstawania Państwa Polskiego z popiołów, wśród biedy i nędzy mieszkańców, których ten stan rzeczy prowadził na drogę występku i przestępstwa.


Rys Historyczny

Podwaliny pod powstanie PWŚL ustanowiła Policja Plebiscytowa, późniejsza Policja Górnego Śląska, która została sformowana po II Powstaniu Śląskim. Wszystko dzięki naciskom Polskiemu komitetowi Plebiscytowemu, któremu za cenę zakończenia II Powstania udało się uzyskać wiele ustępstw na rzecz Polaków. Porządku dotychczas pilnowała policja niemiecka, która i swój udział miała w uciskaniu ludności Śląskiej opowiadającej się za Polską. Policja Plebiscytowa działała na zasadzie parytetu. Liczba funkcjonariuszy polskojęzycznych była równa liczbie funkcjonariuszy niemieckich. Funkcje pełniła na terenach miejskich-przemysłowych, natomiast na terenie wiejskich służbę pełniła Straż Gminna. Policja Górnego Śląska zapewniła ład i porządek podczas Plebiscytu, a podczas III Powstania Śląskiego, które wybuchło na fali niezadowolenia z wyniku plebiscytu, polscy funkcjonariusze dzielnie włączyli się do walk. Stanowili dobrze wyszkolone i wyposażone jednostki bojowe, które wsławiły się podczas walk m. in. o Górę Św. Anny, Gogolin, Paruszowicami, Grabówką czy też Krasowem.

15 lipca 1920 roku, Śląsk otrzymał z rąk Państwa Polskiego status autonomii, dzięki czemu los Śląska spoczywał w rękach Ślązaków z wyłączeniem polityki zagranicznej, sądownictwa, wojskowości i polityki celnej, która została w kwestii Rządu Polskiego.

 

Podwaliny pod stworzenie Policji Województwa Śląskiego zostały stworzone w 1921 roku w sekcji bezpieczeństwa przy Naczelnej Radzie Ludowej w Bytomiu, która kierował pułkownik Stanisław Młodnicki. Podstawę pod działalność oparto na ustawie o Policji Państwowej z roku 1919 roku, wprowadzając nieznaczne zmiany. Jedną z nich była inna nazwa, a więc PWŚL oraz detale na umundurowaniu.

 

W celu przyszłego zapewnienia bezpieczeństwa na terenie Śląska, kandydatów do służby zaczęto werbować w Katowicach - Bogucicach. Kierowano ich na szkolenie w Szkole Żandarmerii w Cieszynie, a następnie na praktyki w Żandarmerii Wojskowej na Śląsku Cieszyńskim czy też do Policji Państwowej na terenie Kielc. Ci funkcjonariusze stanowili zalążek powstania PWŚL, która czerwcu 1922 roku przejęła po uroczystej defiladzie w Katowicach z rąk Policji Państwowej sprawowanie zapewnienia ładu i porządku na terenie Śląska.

 

Pierwszym komendantem PWŚL został pułkownik Stanisław Młodnicki, kolejni dowódcy to:

Inspektor Leon Wróblewski

Inspektor Adam Bronisław Kocur

Inspektor Józef Żołtaszek

 


Piekarskie placówki Policji Województwa Śląskiego

 

Struktura placówek Policji została rozłożona na Komendy, Komisariaty i Posterunki. Na terytorium obecnych Piekar Śląskich znajdowały się takie oto placówki:

Podlegające pod Komendę Policji w Świętochłowicach

  • Komisariat w Szarleju
  • Posterunek Piekary Wielkie
  • Posterunek Brzeziny Śląskie                                     
  • Posterunek Brzozowice
  • Posterunek Kamień
  • Posterunek Dąbrówka Wielka

Podlegający pod Komendę w Tarnowskich Górach

  • Posterunek Kozłowa Góra

W roku 1936 w wyniku połączenia Gminny Szarlej i Piekar Wielkich, scalono posterunek z komisariatem i zmieniono nazwę na Komisariat w Piekarach Śląskich.

 

Jeśli chodzi o lokalizację posterunków na terenie Piekar Śląskich to niestety nie zachowały się (przynajmniej wg mojej wiedzy) kompletne materiały dotyczące tego zagadnienia. Na ten moment zostają przypuszczenia zrodzone z zasłyszanych informacji czy też osobiste moje przypuszczenia. Jedyne czego możemy być pewni to późniejsza lokalizacja komisariatu w Szarleju jak i posterunku w Dąbrówce Wielkiej.


Posterunek Policji Województwa Śląskiego w Brzezinach Śląskich

 

Prawdopodobnie posterunek został zlokalizowany w budynku Urzędu Gminy Brzeziny Śląskie.

 

 Prawdopodobna lokalizacja posterunku

 

 Wykaz Funkcjonariuszy z Brzezin Śląkich:

 

 

Starszy   Przodownik

Bąk Paweł Urodzony 13.07.1895 roku w Radostowicach, powiat Pszczyna. Podwachmistrz w Policji Plebiscytowej - APO. Odznaczony Krzyżem na Śląskiej Wstędze Waleczności i Zasług. Służbę jako Komendant pełnił w roku 1926 w Brzozowicach, a następnie od roku 1926 do 1939 roku w Brzezinach Śląskich. Zamordowany w Twerze w 1940 roku. Lista Katyńska nr 571
Starszy Przodownik Cyrnik Paweł Urodzony 12.01.1890 roku w Wielkich Lasowicach, powiat Olesno. Służbę w Kamieniu jako komendant pełnił w roku 1923 oraz w latach 1929-1934
Przodownik Bednarz Alojzy Urodzony 22.04.1895 roku w Polskiej Lutynii, powiat Frysztat, Czechosłowacja. Odznaczony Odznaką za Obronę Śląska Cieszyńskiego 1919. Na służbie w Brzezinach Śląskich w latach od roku 1925 do 1928. Zamordowany w Miednoje (Katyń)
Przodownik Hała Franciszek b/d
Przodownik Kubica Piotr

Funkcjonariusz Policji Plebiscytowej - APO. B/d

Przodownik Matuszczyk Alojzy

Urodzony 17.02.1898 roku w Niewiadomiu Górnym, powiat Rybnik. Odznaczony Krzyżem na Śląskiej Wstędze Waleczności i Zasług klasy I, Gwiazdą Górnego Śląska,Medalem Niepodległości. Na służbie w Brzezinach Ślaskich w latach od 1922 do 1923.

 Starszy Posterunkowy Drużba Eugeniusz

b/d

 Starszy Posterunkowy Flak Augustyn  Urodzony 27.04.1895 roku w Szarleju. Na słuzbie w Brzezinach Śląskich w latach od 1931 do 1939.
 Starszy Posterunkowy Gajda Wiktor  Urodzony 18.10.1884 roku w Brzezinach Śląskich. Na służbie w Brzezinach Śląskich w latach od 1922 do 1925.
 Starszy Posterunkowy Jaromin Franciszek  b/d
 Starszy Posterunkowy Ogaza Józef Urodzony 22.11.1896 roku w Kamieńiu. Na służbie w Brzezinach Śląskich w latach od 1923 do 1930.
Starszy Posterunkowy Piotrowski Ludwik Urodzony 08.08.1897 w Szopienicach. Na służbie w Brzezinach Śląskich od 1922 do 1925 roku.
Starszy Posterunkowy Skrobis Julian Urodzony 01.07.1892 w Szarleju. Na służbie w Brzezinach Ślaskich w latach od 1923 do 1939. Zamordowany w Miednoje (Katyń)
 Starszy Posterunkowy Tomanek Franciszek b/d
 Posterunkowy Broja Maksymilian b/d
Posterunkowy Bujar Czesław b/d
Posterunkowy Duda Józef b/d
Posterunkowy Grabowski Jan b/d
Posterunkowy Orpich Franciszek Urodzony 16.11.1902 roku w Czeladzi. Na służbie w Brzezinach Śląskich w latach od 1925 do 1939.
Posterunkowy Kocold Franciszek Urodzony 03.12.1882 w Królewskiej Hucie (Chorzów). Na służbie w Brzezinach Ślaskich w latach od 1922 do 1923.
Posterunkowy Księżyk Sykwester b/d
Posterunkowy Krupa Bronisław Urodzony 13.12.1896 roku w Wierzchach, powiat Świecie. Na służbie w Brzezinach Ślaskich w latach od 1930 do 1939. Odznaczony Krzyżem Walecznych; Medalem Dziesięciolecia Odzyskanej Niepodległości; Medalem Pamiątkowym za Wojnę 1918–1921. Zamordowany w Miednoje (Katyń)
Posterunkowy Kwaśniewski Bolesław Urodzony 22.12.1898 roku w Dzierbotkach, powiat Turek. Na służbie w Brzezinach Ślaskich w latach od 1928 do 1931.
Posterunkowy Mazurczak Michał Urodzony 29.09.1899 roku w Glinnie, powiat Poznań. Na służbie w Brzezinach Ślaskich w latach od 1930 do 1939.
Posterunkowy Jerzy Mosz Urodzony 17.05.1905 w Królewskiej Hucie (Chorzów). Na służbie w Brzezinach Śląskich w roku 1933.
Posterunkowy Piecha Roman  b/d
Posterunkowy Piwowarski Ryszard  b/d
Posterunkowy Płatek Jan  b/d
Posterunkowy Stankusz Emanuel Urodzony 25.12.1913 w Rychwałdzie, powiat Frysztat. Na służbie w Brzezinach Ślaskich w latach od 1938 do 1939.
Posterunkowy Swoboda Ludwig b/d

 


Posterunek Policji Województwa Śląskiego w Dąbrówce Wielkiej

 

 Posterunek Policji znajdował się w obecnym domu przy ulicy Przyjaźni nr 116. Zdjęcie pochodzi ze zbiorów Pana Leszka Chroboka prowadzącego stronę www.dabrowkawielka.pl

 

 

Wykaz Funkcjonariuszy z Dąbrówki Wielkiej:

 

 

Starszy Przodownik Barteczko Brunon Urodzony w Głużynie w powiecie Rybnickim 05.02.1899, odznaczony Brązowym Krzyżem Zasługi oraz Krzyżem Zasługi za Dzielność. Dowódca Posterunku od 1934 do 1939 roku. Zamordowany w Katyniu
Przodownik Granieczny Ignacy Urodzony 31.01.1897 

Przodownik

Stańco Józef Urodzony 15.03.1897 roku w Cisnej w Powiecie Żywieckim. Służbę pełnił w latach 22-23 w posterunku w Dąbrówce Wielkiej, zmarł 26.07.1935 roku
Starszy Posterunkowy Dolnicki Franciszek Urodzony 04.09.1897 w Rojcy, powiat Tarnowskie Góry. Odznaczony Mieczami Hallerowskimi. W Dąbrówce Wielkiej służył od 1935 do 1939 roku.
Starszy Posterunkowy Fojcik Tomasz Urodzony 4.12.1888 w Szarleju. Odznaczony Krzyżem na Śląskiej Wstędze Waleczności i Zasługi. Służbę w Dąbrówce pełnił od 1927 do 1939 roku.
Starszy Posterunkowy Joszko Józef Urodzony 03.07.1893, w służbie w policji od 1922 roku
Starszy Posterunkowy Konka Józef Urodzony 1889.07.23 roku.

Starszy

Posterunkowy

Korzeniowski Marian Urodzony 14.08.1896 w Świętkowie, powiat Żnin, województwo Poznańskie. Służbę w Dąbrówce pełnił od 1922 do 1923 roku. Zamordowany w Twerze (Katyń)
Starszy Posterunkowy Piotrowski Ludwik Urodzony 08.08.1897 w Szopienicach. Służbę pełnił w Brzezinach Śląskich od 1922 do 1925 roku. Przeniesiony do Dąbrówki Wielkiej w której służył do roku 1936.
Starszy Posterunkowy Sroka Wilhelm b/d

Starszy

Posterunkowy

Steidor Karol Urodzony 04.11.1898  w Rozmierzu, powiat Wielkie Strzelce. Służbę w Brzozowicach - Kamieniu pełnił od 1936 do 1937 roku,. Przeniesiony do Dąbrówki Wielkiej gdzie służbę na tym posterunku ukończył w 1938 roku.

Starszy Posterunkowy

Tomanek Jan

Urodzony 16.07.1898 w Rudzie, powiat Świętochłowicki. Odznaczony Medalem Pamiątkowym za Wojne 1918-1921.

Na słuzbie w Dąbrówce Wielkiej od 1937 do 1938 roku.

Starszy Posterunkowy Wesoły Roman Urodzony 09.08.1891 w Zabrzu. Na służbie w Dąbrówce Wielkiej od 1934 do 1939 roku. Zamordowany w Miednoje (Katyń)
Starszy Posterunkowy Wieczorek Leopold Urodzony 12.06.1890 w Bielszowicach. Odznaczony Krzyżem na Śląskiej Wstędze Waleczności i Zasług oraz Medalem Niepodległości. Służbę w Dąbrówce pełnił od 1922 do 1923 roku.
Posterunkowy Cypek Wojciech b/d
Posterunkowy Filipek Henryk Urodzony 23.10.1908 w Pawłowicach Śląskich, powiat Pszyński. Na służbie w Dąbrówce Wielkiej od 1935 do 1939 roku. Zamordowany w Miednoje (Katyń)
Posterunkowy Franiczek Ryszard Urodzony 04.10.1910 w Pazowie. Na służbie w Dąbrówce od 1934 do 1939 roku.
Posterunkowy Gerlich Karol b/d
Posterunkowy Gracka Herman b/d
Posterunkowy Machura Józef Urodzony 27.08.1900 w Piekarach Wielkich. Odznaczony Mieczami Hallerowskimi. Na słuzbie w Dąbrówce Wielkiej od 1934 do 1935 roku. Zwolniony dyscyplinarnie w 1935 roku.
Posterunkowy Markusik Leopold b/d
Posterunkowy Płatek Jan b/d
Posterunkowy Sitek Robert Urodzony 14.10.1905 roku w Czyżowicach, powiat Rybnicki. W roku 1928 roku służbę pełnił w Piekarach Wielkich oraz w Szarleju. W roku 1934 służył w Dąbrówce Wielkiej
Posterunkowy Walczybok Franciszek Urodzony 3.11.1898 w Godziętowach. Służbę  w Dąbrówce Wielkiej pełnił w latach 1937-1938. Zamordowany w Miednoje (Katyń)

 

 


Posterunek Policji Województwa Śląskiego w Kamieniu

 

Lokalizacja posterunku jest nieznana. W roku 1933 po połączeniu gmin Brzozowic i Kamienia utworzono też wspólny posterunek.

 

Wykaz Funkcjonariuszy z Kamienia:

 

 

Starszy Przodownik Cyrnik Paweł Urodzony 12.01.1890 roku w Wielkich Lasowicach, powiat Olesno. Służbę w Kamieniu jako komendant pełnił w roku 1923 oraz w latach od 1929 do1934

Starszy Przodownik

Opuchlik Jakub Urodzony 15.07.1888 w Kamienicy, powiat Lubliniecki. Służbę w Brzozowicach - Kamieniu jako komendant pełnił w latach od 1934 do 1938.

Przodownik

Buchalik Wiktor Urodzony 23.12.1896 roku w Zawiści, powiat Pszczyński. Odznaczony Brązowym Krzyżem Zasługi. Na Posterunku w Kamieniu od roku 1932 do 1939.
Starszy Posterunkowy Kuczaty Adolf b/d
Posterunkowy Dłuski Jan Urodzony 02.05.1901 w Tarnowicach, powiat Jasło. Na służbie w Kamieniu w roku 1925. Zmarł 12.08.1933
Starszy Posterunkowy Flak Augustyn Urodzony 27.04.1895 w Szarleju. Na służbie w Kamieniu w latach od 1929 do 1931.
Starszy Posterunkowy Fojcik Tomasz Urodzony 04.12.1888 w Szarleju. Odznaczony Krzyżem na Śląskiej Wstędze Waleczności i Zasług II klasy. Służbę w Kamieniu pełnił w latach od 1922 do 1925
Starszy Posterunkowy Ludyga Tomasz Urodzony 17.12.1897r roku w Piekarach Wielkich. Służbę w Kamieniu a następnie w Brzozowicach Kamieniu pełnił od 1929 do 1937 oraz od 1938 do 1939 roku.
Starszy Posterunkowy Pabiaszczak Jan Urodzony 18.10.1900 w Kucharkach, powiat Pleszewski. Służbę pełnił w Kamieniu w roku 1924.
Starszy Posterunkowy Steindor Karol Urodzony 04.11.1898 roku w Rozmierzu, powiat Strzelce Wielkie. Na służbie w Brzozowiczach Kamieniu w latach 1937-1938
Posterunkowy Dłuski Jan Urodzony 02.05.1901 w Tarnowicach, powiat Jasło. Na służbie w Kamieniu w roku 1925. Zmarł 12.08.1933
Posterunkowy b/d Fras Andrzej b/d
Posterunkowy Kwaśniewski Bolesław Urodzony 22.12.1898 roku w Dzierbotkach, powiat Turek. Na służbie w Kamieniu w roku 1931. Następnie przeniesiony do służby śledczej w Świętochłowicach.
Posterunkowy b/d Nowak Alfons b/d
 Posterunkowy b/d Wiernik Marian b/d

 

 

 

 

Skomentuj

Upewnij się, że zostały wprowadzone wszystkie wymagane informacje oznaczone gwiazdką (*). Kod HTML jest niedozwolony.